Luisterwoorden

Vanaf groep 3 ga je spellen met verschillende soorten woorden: luisterwoorden, regelwoorden en weetwoorden. Op deze pagina lees je hoe luisterwoorden werken. Door goed te luisteren naar luisterwoorden, weet je hoe je ze moet schrijven. Je leest ook welke woorden vaak verkeerd worden geschreven omdat ze niet goed worden uitgesproken.

Wat zijn luisterwoorden?

We noemen luisterwoorden zo, omdat je deze op precies dezelfde manier schrijft als je ze uitspreekt. Later heten deze woorden ‘klankzuivere woorden’. In groep 3 spreken we alleen van ‘luisterwoorden’.

Deze woorden worden heel vaak verkeerd gespeld. Het gaat dan al mis bij de uitspraak ervan. Veel kinderen zeggen bijvoorbeeld ‘heerluk’ en vergeten dat er helemaal geen ‘u’ in ‘heerlijk’ zit. Er zit een lange ij in. Dat geldt ook voor ‘tandpasta’, dat vaak wordt uitgesproken als ‘tanpasta’. Het lijkt dan net alsof er geen d in ‘tandpasta’ zit.

Je kunt dit onthouden door een vuistregel te gebruiken. Deze regel is: “Laa tgeen letters weg, maar schrijf het woord helemaal op.’ Voorbeelden van luisterwoorden zijn ‘gras’, ‘kat’ en ‘boek’. Zeg ze maar eens hardop. Dan weet je precies hoe je ze spelt.

Luisterwoorden spellen

Als je het woord goed en duidelijk uitspreekt, hoor je misschien al hoe het woord gespeld moet worden. Daarom heten deze woorden ook ‘luisterwoorden’. Niet altijd klopt het woord met hoe je het uitspreekt. Bij sommige woorden spreek je iets uit als een g, maar schrijf je ‘ch’. ‘School’ is daar een voorbeeld van. Je zegt ‘sgool’, maar spelt ‘schrijven’. Welke woorden werken ook zo?

Je schrijft:
Het klinkt als:
Voorbeeld
sch
sg
school
schr
sr
schrift
zw
sw
zwart
eur
ur
deur
eer
ir
beer
oor
or
voor
isch
ies
komisch
cht
gt
echt
ieuw
iew
nieuw
eeuw
eew
leeuw
aai
aaj
haai
lijk
luk
heerlijk
ig
ug
enig
nk
ngk
bank
rk
rruk
kerk
lk
lluk
melk
tie
tsie
sensatie

Lange en korte woorden

Sommige woorden hebben maar een klinker, maar klinken als bijvoorbeeld twee letters. Denk aan het ‘raden’, dat je uitspreekt als ‘raaden’, maar toch heeft het maar een letter. Dit zijn de andere woorden die ook zo klinken:

Je schrijft:
Voorbeeld van een korte klank:
Voorbeeld van een lange klank
a
kat
ja
raden
e
pet (pet)
je (uh)
samen (uh)
lening
smerig
i
pit
wazig
liter
o
pot
zo
boten
boren
u
put
nu
kuren
aa

baan
ee

veel
meer
oo

toon
voor
uu

muur
au
ou
klauw
zout
klauw
zout
ei
klein
klein
ij
fijn
lelijk (je hoort ‘leluk’)
fijn
lelijk (je hoort ‘leluk’)
eu
neus
deur
neus
deur
ie
fiets
fiets

ui
ruit
ruit

Bij welke woorden moet je oppassen?

Er zijn woorden die veel kinderen fout schrijven, omdat ze ze niet goed uitspreken. Pas daarom op bij deze woorden:

  • Heerlijk (wordt vaak uitgesproken als ‘heerluk’)
  • Tandpasta (wordt vaak uitgesproken als ‘tanpasta’)
  • Zakdoek (wordt vaak uitgesproken als ‘zaddoek’)
  • Tuurlijk (wordt vaak uitgesproken als ‘tuuk’)
  • Koninklijk (wordt vaak uitgesproken als ‘konkluk’)
  • Rups (wordt vaak uitgesproken als ‘rusp’)
  • Wesp (wordt vaak uitgesproken als ‘weps)
  • Sensationeel (wordt vaak uitgesproken als ‘sensioneel)
  • Tegelijk (wordt vaak uitgesproken als ‘teglijk’)
  • Tenminste (wordt vaak uitgesproken als ‘tinste’)
  • In ieder geval (wordt vaak uitgesproken als ‘ieval’)